Pomoc materialna dla uczniówPomoc materialna dla uczniów z najbiedniejszych rodzin ma na celu wyrównywanie szans
edukacyjnych i umożliwienie im lepszego startu w dorosłe życie. Celem tych działań jest
także zapobieganie segregacji uczniów ze względu na sytuację materialną oraz stworzenie im możliwości równego uczestnictwa w życiu społeczności szkolnej. Dlatego w ramach pomocy materialnej dzieci korzystają z dodatkowych zajęć edukacyjnych, dostają podręczniki szkolne, czy posiłki w szkolnej stołówce. Dzięki takim działaniom biedniejsze dzieci mają takie same szanse na zdobycie dobrego wykształcenia jak ich rówieśnicy z zamożniejszych rodzin.
Formy pomocy materialnej dla uczniów z rodzin ubogich reguluje ustawa o systemie oświaty.
Rozdział 8 ustawy "Pomoc materialna dla uczniów" szczegółowo opisuje świadczenia, jakie
mogą być przyznawane uczniom:
Stypendium szkolne może być przyznane uczniowi, który znajduje się w trudnej sytuacji
materialnej wynikającej z niskich dochodów w rodzinie tj. 316 zł na osobę miesięcznie. W
ramach stypendium uczeń może się ubiegać o całkowite lub częściowe pokrycie kosztów
udziału w zajęciach edukacyjnych oraz pomoc rzeczową o charakterze edukacyjnym, jak zakup podręczników czy przyborów szkolnych. Wysokość przyznanego stypendium waha się od 44,80 zł do 112 zł miesięcznie.
O zasiłek szkolny może się ubiegać uczeń, który "przejściowo" znajduje się w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej zdarzeniem losowym. Zasiłek szkolny, podobnie jak
stypendium szkolne, może być przyznany w formie świadczenia pieniężnego na pokrycie
wydatków związanych z procesem edukacyjnym lub w formie pomocy rzeczowej o charakterze edukacyjnym tyle, że tą formę pomocy uczeń może otrzymać raz lub kilka razy do roku.
Wysokość tego zasiłku to pięciokrotność zasiłku rodzinnego tj. 280 zł.
Stypendium za wyniki szkolne lub za osiągnięcia sportowe przyznawane jest uczniom, którzy uzyskali wysoką średnią ocen oraz tym, który uzyskali wysokie wyniki we współzawodnictwie sportowym na szczeblu, co najmniej międzyszkolnym.
Stypendium Prezesa Rady Ministrów - stypendystą może zostać uczeń, który w wyniku rocznej klasyfikacji uzyskał najwyższą średnią ocen, uprawniającą do otrzymania świadectwa promocyjnego z wyróżnieniem i co najmniej dobrą ocenę z zachowania. O stypendium Prezesa Rady Ministrów może ubiegać się także uczeń o wybitnych, wyraźnie ukierunkowanych uzdolnieniach, poświadczonych ocenami celującymi w jakiejś dziedzinie wiedzy i mający, co najmniej oceny dobre z pozostałych przedmiotów.
Stypendium Ministra Edukacji Narodowej - przyznawane jest wybitnie uzdolnionym uczniom szkoły średniej, w szczególności: laureatom olimpiad międzynarodowych i krajowych, konkursów na pracę naukową lub uczniom uzyskującym celujące i bardzo dobre wyniki w nauce wg indywidualnego programu lub toku nauczania.
Ponadto w 2006 roku zostały uchwalone trzy dodatkowe programy wyrównywania szans
edukacyjnych.
Pierwszy z nich zatytułowany "Aktywizacja i wspieranie jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych w zakresie udzielania uczniom pomocy materialnej o charakterze edukacyjnym" ma zaangażować środowiska lokalne w problemy i pomoc dzieciom oraz wspierać aktywność tych środowisk w zakresie pomocy uczniom. Program adresowany jest do dzieci pochodzących z rodzin ubogich, potrzebujących szczególnego wsparcia. Jego celem jest nie tylko zmniejszanie rozmiarów biedy, ale także przeciwdziałanie bezradności społecznej oraz kształtowanie aktywnych postaw obywatelskich. W ramach programu dzieci będą mogły korzystać m.in. z dodatkowych zajęć rozwijających wiedzę, umiejętności, zainteresowania i zdolności, wspierających rozwój ucznia, kształtujących postawy przedsiębiorczości oraz uczących podejmowania aktywności edukacyjnej i zawodowej. Program obejmuje również pomoc stypendialną.
Kolejna inicjatywa Ministerstwa, "Program wyrównywania szans edukacyjnych uczniów
pochodzących z rodzin byłych pracowników państwowych przedsiębiorstw gospodarki rolnej na lata 2006-2008" jest częścią Narodowego Programu Stypendialnego w ramach którego uczniowie mogą liczyć na dofinansowanie m.in.: wyżywienia; zakwaterowania; dojazdów do szkoły; zakupu podręczników i pomocy szkolnych; zakupu niezbędnej odzieży i obuwia; kieszonkowego i innych wydatków związanych z edukacją, m.in.: nauki języków i innych zajęć fakultatywnych, zajęć edukacyjnych realizowanych poza szkołą, wycieczek szkolnych.
Ministerstwo Edukacji Narodowej w najbliższej przyszłości zamierza wdrażać także inne programy skierowane do mieszkańców obszarów wiejskich. Obecnie trwają prace nad programem rozwoju edukacji na obszarach wiejskich.
Trzeci program realizowany w 2006 roku to "Wyprawka szkolna", który funkcjonuje od 2002 roku. W ramach tego programu, którego celem jest wyrównywanie warunków startu szkolnego uczniów, dzieci z najuboższych rodzin pierwszaki rozpoczynające naukę otrzymują bezpłatny komplet podręczników. Od 2002 roku blisko 540 tys. pierwszoklasistów otrzymało darmowe podręczniki. Program spotkał się z ogromnym zainteresowaniem i aprobatą społeczną. W jego realizację, na pełnych zasadach partnerstwa, zostały włączone wszystkie gminy i szkoły podstawowe.
Dzięki programowi w roku szkolnym 2006/2007 w bezpłatny komplet podręczników zostanie wyposażonych, co najmniej 91 tys. uczniów.
Czwarty Program "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" prowadzony przez Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej będzie realizowany w latach 2006-2009. Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana dzieciom, w których rodzinach dochód na osobę nie przekracza 474 zł na osobę w rodzinach wielodzietnych.
W 2005 roku na pomoc materialną o charakterze edukacyjnym przeznaczono z budżetu państwa 344, 6 mln zł. W bieżącym roku kwota ta jest o ponad 200 mln większa. W rezerwie celowej nr 45 budżetu państwa na pomoc materialną dla uczniów zaplanowano środki w wysokości 550 mln zł.
Pomoc materialna udzielana w ramach Narodowego Programu Stypendialnego może zostać przeznaczona jedynie na pomoc uczniowi w dostępie do edukacji i wyrównywanie jego szans edukacyjnych.
Szczegółowe informacje dotyczące pomocy materialnej dla uczniów znajdują się na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej
www.men.gov.plPytania i odpowiedzi dotyczące stypendiów i zasiłków szkolnych1. Do kiedy powinien zostać złożony wniosek o przyznanie stypendium szkolnego?
Wniosek o przyznanie stypendium szkolnego składa się do dnia 15 września danego roku
szkolnego. Stosownie do art. 90 n ust. 7 cytowanej ustawy, w uzasadnionych przypadkach
istnieje możliwość złożenia wniosku o przyznanie stypendium szkolnego po upływie
określonego w ustawie terminu. Ewentualną decyzję w sprawie późniejszego terminu przyjęcia wniosku o przyznanie stypendium szkolnego może podjąć jedynie organ przyznający stypendium w gminie właściwej dla miejsca zamieszkania ucznia.
2. Czy pobierane stypendia mogą się sumować?
Zgodnie, z art. 90 d ust. 13 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty stypendysta, który otrzymuje inne stypendium o charakterze socjalnym ze środków
publicznych, może otrzymać stypendium szkolne, lecz suma stypendiów nie może przekroczyć:
w przypadku uczniów - 1120zł (tj. dwudziestokrotność kwoty o której mowa w art. 6 ust. 2
pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ) w ciągu całego
okresu otrzymywania stypendiów (tj. maksymalnie jednego roku szkolnego),
w przypadku słuchaczy kolegiów nauczycielskich, nauczycielskich kolegiów języków obcych i kolegiów pracowników służb społecznych - 1068zł (tj. osiemnastokrotności kwoty, o której mowa, w art. 6 ust. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach
rodzinnych) w ciągu całego okresu otrzymywania stypendiów (tj. maksymalnie jednego roku szkolnego).
3. Czy środki przyznane jednostkom samorządu terytorialnego na udzielanie pomocy
materialnej dla uczniów na okres od stycznia do czerwca 2006 mogą być wykorzystane w
terminie późniejszym?
Środki przyznane na udzielenie pomocy materialnej dla uczniów w okresie do stycznia do
czerwca br. mogą zostać wykorzystane w terminie późniejszym tj. od września do grudnia br. Zgodnie, z art. 90 g ust. 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty pomoc
materialna dla uczniów przyznawana jest na okres nie dłuższy niż rok szkolny. Natomiast
środki finansowe na realizację pomocy materialnej dla uczniów przyznawane są na dany rok budżetowy i muszą one zostać rozliczone do końca danego roku budżetowego.
4. Jaki dokument reguluje sposób i formę rozliczania środków przeznaczonych na stypendium szkolne?
Szczegółowe rozwiązania dotyczące rozliczania się osób otrzymujących stypendium z organem przyznającym stypendium powinno być zawarte w gminnym regulaminie udzielania pomocy materialnej dla uczniów. Władze lokalne same ustalają, czy osobie, której zostało przydzielone stypendium wypłacają pieniądze na podstawie otrzymanych faktur, rachunków, paragonów, a więc dopiero po zakupie podręczników itp. czy też bezpośrednio pokrywają koszty pomocy lub przyznają pomoc w formie rzeczowej, bądź zaliczki.
5. Jaką decyzję powinien podjąć organ przyznający stypendium szkolne w sytuacji, gdy uczeń przestał spełniać kryteria uprawniające go do pobierania stypendium?
W sytuacji, gdy uczeń przestał spełniać ustalone kryteria uprawniające go do pobierania
stypendium szkolnego, wnioskodawca jest zobowiązany do powiadomienia organu przyznającego stypendium szkolne o ustaniu przyczyn, które były podstawą do jego przyznania (art.90o ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty). W takiej sytuacji organ, który przyznał stypendium szkolne wstrzymuje lub cofa jego wypłacanie (art. 90 o ust 4 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty). Stypendium wstrzymuje się lub cofa na podstawie decyzji administracyjnej. Termin oraz kwotę zwrotu ustala się w drodze decyzji administracyjnej. Właściwy organ może odstąpić od żądania zwrotu należności, jeśli stanowiłoby to dla stypendysty nadmierne obciążenie lub, gdy niweczyłoby to skutki udzielonej pomocy.
6. Na co może być przeznaczone stypendium szkolne?
Stypendium szkolne może być przeznaczone na dodatkowe zajęcia oraz pomoc rzeczową o charakterze edukacyjnym. Świadczenia te nie są wymienione w formie zamkniętego katalogu, gdyż ich rodzaj zależy od potrzeb ucznia. Dodatkowymi zajęciami mogą być zajęcia wyrównawcze, nauka języków obcych, zajęcia sportowe, taneczne, recytatorskie, kółka zainteresowań itd. Pomoc rzeczowa o charakterze edukacyjnym to np. tornister, strój na zajęcia wychowania fizycznego, podręczniki, zeszyty, przybory szkolne - ale i atlas historyczne, encyklopedia, pokrycie kosztów abonamentu internetowego, wyjazdu na wycieczkę szkolną, zieloną szkołę, czy nawet mikroskop dla ucznia zainteresowanego biologią lub luneta dla ucznia zainteresowanego astronomią, o ile są związane z procesem edukacyjnym.
Obuwie i odzież mogą stanowić pomoc o charakterze edukacyjnym jedynie w sytuacji, gdy
wiążą się w sposób oczywisty i bezpośredni z procesem edukacji ucznia (np. kimono dla
ucznia trenującego karate). Natomiast zakup codziennej odzieży lub obuwia, umożliwiającego uczniowi dotarcie do szkoły (kurtka, buty) leży w kompetencjach resortu polityki społecznej i nie powinien być finansowany w ramach stypendium szkolnego.
7. Czy stypendia szkolne zwolnione są z podatku dochodowego? Czy osoby otrzymujące ww. stypendium mają obowiązek wypełniania kwestionariusza PIT-S8?
Zgodnie z art. 21 ust.1 pkt 40 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. 1991 r. Nr 80, poz. 350, z późn. zm) stypendia szkolne zwolnione są z podatku dochodowego.
Zgodnie z pismem (PB5-066-81/06/IK-1553) Departamentu Podatków Bezpośrednich Ministerstwa Finansów wyjaśniamy, że stosownie do postanowień art. 35 ust. 10 ww. ustawy, do sporządzania informacji PIT-8S obowiązani są wyłącznie płatnicy stypendiów, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 40b ustawy. Z tych względów przedmiotowej informacji nie sporządzają płatnicy dokonujący wpłat świadczeń wymienionych w art. 21 ust. 1 pkt 40 powołanej ustawy, a tym bardziej osoby otrzymujące przedmiotowe świadczenia.
www.men.gov.pl